Kiedy umiera nam bliska osoba często ostatnią rzeczą o jakiej myślimy to kwestie prawne. Jednak terminy na podjęcie pewnych czynności nie pozostawiają nam wiele czasu na spokojne przeżywanie żałoby. Jeśli mamy wiedzę o tym, że spadkodawca (osoba, która umarła) pozostawiła po sobie wyłącznie długi, bądź długi przewyższają pozostawione aktywa warto złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.
Czas na odrzucenie spadku
Oświadczenie o odrzuceniu spadku może być przyjęte w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca (osoba nabywająca spadek po zmarłym) dowiedziała się o tytule swego powołania. Co istotne, termin zaczyna biec od powzięcia wiedzy o tym, że jest się spadkobiercą, zostało się powołanym do spadkobrania. Co za tym idzie, nie zawsze będzie to data śmierci spadkodawcy. Najczęściej w terminie 6 miesięcy od śmierci spadek odrzucają osoby najbliższe – małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo. Jeśli spadkobierca nie utrzymuje kontaktu z rodziną, często nie ma wiedzy o tym, że został powołany do spadku. W takiej sytuacji spadkobierca najczęściej dowiaduje się o powołaniu do spadku otrzymując z sądu złożony przez wierzyciela (np. bank, ZUS, Urząd Skarbowy) wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Spadkobierca ma wówczas 6 miesięcy na odrzucenie spadku od otrzymania tychże dokumentów.
Sposoby odrzucenia spadku
Spadek można odrzucić na 3 sposoby. Pierwszy z nich, to skierowanie wniosku do sądu – nie rekomenduje takiego sposobu odrzucenia spadku, gdyż często na termin sądowy czeka się bardzo długo, jest to też najdroższe rozwiązanie. Drugi to wizyta u notariusza i złożenie przed nim oświadczenia o odrzuceniu spadku. Notariusz takie oświadczenie kieruje do sądu spadku, gdzie jest ono rejestrowane. Trzecim rozwiązaniem jest sporządzenie oświadczenia o odrzuceniu spadku i podpisanie go w obecności notariusza. Takie oświadczenie, z notarialnie poświadczonym podpisem należy samodzielnie wysłać do sądu spadku, jest to najtańsza opcja.
Czy warto śpieszyć się z odrzuceniem spadku
Niejednokrotnie spotykałam się z sytuacją, iż członkowie dalszej rodziny posiadając szczątkową wiedzę na temat spadku i tego, że najbliższa rodzina będzie chciała spadek odrzucić, pośpiesznie umawiają wizytę u notariusza, aby odrzucić spadek. Pośpiech, w tym wypadku nie jest dobrym rozwiązaniem. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez osobę, w stosunku do której nie rozpoczął jeszcze biegu termin określony w art. 1015 § 1 kodeksu cywilnego jest bezskuteczne (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19.10.2018 r., sygn. akt III CZP 36/18). Oznacza to, że pomimo złożenia oświadczenia, że nie chcemy dziedziczyć po danej osobie to i tak będziemy spadkobiercami, jeśli zadziałamy zbyt szybko, nie zwracając uwagi na kolejność dziedziczenia ustanowioną przepisami kodeksu cywilnego. Sytuacja ta jest najgorsza, gdyż takie przedwczesne oświadczenie daje złudne wrażenie, że sprawa została zakończona i żadnego spadku nie nabędziemy.