Zasadą jest, iż małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Oznacza to, że po ustaniu małżeńskiej wspólności ustawowej (w wyniku rozwodu, zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej małżeńskiej, sądowego ustanowienia rozdzielności małżeńskiej) to co było wspólnym majątkiem małżonków staje się ich współwłasnością w wysokości 1/2 dla każdego.
W toku postępowania zmierzającego do podziału majątku małżonków, każdy z małżonków może żądać ustalenia udziałów w majątku wspólnym w innych proporcjach niż 1/2. Sąd ocenia wówczas stopień, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku. To, że jeden z małżonków nie był aktywny zawodowo w trakcie małżeństwa nie oznacza, że nie przyczynił się on do powstania majątku wspólnego. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie precyzują z jakich ważnych powodów można domagać się ustalenia nierównych udziałów w wspólnym majątku. Wielokrotnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślano jednak, że odejście od zasady równości udziałów możliwe jest jedynie wtedy, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie, w sposób rażący i uporczywy nie przyczynia się do powstania bądź powiększania majątku wspólnego, stosownie do swych sił i możliwości zarobkowych. Za ważne powody mogą zostać uznane względy natury etycznej, które sprawiają, że w danych okolicznościach równość udziałów małżonków w majątku wspólnym wyraźnie kolidowałaby z zasadami współżycia społecznego.
O istnieniu ważnych powodów nie przesądza obciążająca jedno z małżonków wina za rozkład pożycia małżeńskiego, stwierdzona w wyroku rozwodowym lub orzekającym separację, jednakże to ,że ta okoliczność nie przesądza o nierównych udziałach w majątku wspólnym, nie oznacza, że w połączeniu z innymi okolicznościami faktycznymi nie będzie mieć wpływu na wielkość udziału w majątku dorobkowym małżonków. Analiza orzecznictwa sądów powszechnych prowadzi do wniosku, że za ważne powody mogą być uznane: fakt trwonienia majątku, np. poprzez hazard, narkomanię, alkoholizm, a nawet dokonywanie ryzykownych operacji finansowych.